Δίκη των Τεμπών, εβδομάδα 14: Η ώρα του κατηγορητηρίου

Λίγο μετά τις εννέα το πρωί, στην τελευταία συνεδρίαση, η εισαγγελέας της έδρας σηκώθηκε όρθια, έβαλε τα γυαλιά της και άρχισε να απαγγέλει το κατηγορητήριο. Το ακροατήριο ήταν γεμάτο με συγγενείς – μετά από καιρό.

«Αυτή την ώρα περίμενα», μου είχε πει το πρωί μία μητέρα καθώς αφήναμε τις τσάντες μας στον ιμάντα και στεκόμαστε στη σειρά για να περάσουμε από το μηχάνημα ελέγχου στην είσοδο. «Να ακουστούν οι κατηγορίες δημόσια μέσα στην αίθουσα.»

Το κατηγορητήριο περιγράφει τα πραγματικά περιστατικά και τις ποινικές ευθύνες που αποδίδει η εισαγγελία στους κατηγορούμενους. Διαβάζεται δημόσια στην αρχή της ακροαματικής διαδικασίας και είναι μία από τις πιο δραματικές πράξεις σε κάθε δίκη.  Στη δίκη των Τεμπών χρειάστηκαν 25 συνεδριάσεις για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο.

Είχαμε ακούσει και άλλες φορές τη φωνή της εισαγγελέως. Μιλάει πάντα δυνατά και καθαρά, αλλά κάπως μονότονα, χωρίς να ξεχωρίζει καμία λέξη από την προηγούμενη. Τώρα όμως είχε επιταχύνει τον ρυθμό της· σαν να ακούγαμε ένα podcast σε ταχύτητα 1,2x.  Επί δύο ώρες, η εισαγγελέας διάβαζε ασταμάτητα και χωρίς να κάνει κανένα σαρδάμ. Μέχρι που η Πρόεδρος την προέτρεψε να κάνει μία παύση για να πιει μια γουλιά νερό και εκείνη δέχθηκε με ένα ανεπαίσθητο, μου φάνηκε, χαμόγελο.

Το δικαστήριο διέκοψε για μισή ώρα. Είχαμε φτάσει λίγο παραπάνω από τη μέση του κατηγορητηρίου. Η περιγραφή της ίδιας σύγκρουσης είχε ήδη επαναληφθεί ξανά και ξανά. Μία φορά για κάθε κατηγορούμενο.

Μόνο ονόματα

Γιατί δεν έρχονται οι κατηγορούμενοι στο δικαστήριο; Φοβούνται; Ντρέπονται; Ή – ακόμα χειρότερα – αδιαφορούν; Υπάρχει και μία πιο απλή εκδοχή: Οι δικηγόροι τους είναι εκείνοι που τους έχουν συμβουλέψει να απέχουν. Στην προηγούμενη συνεδρίαση ο Ζαχαρίας Στουρνάρας, πρώην διευθυντής του ΟΣΕ, προπηλακίστηκε από συγγενείς. Δεν είναι εύκολο να βλέπεις μπροστά σου αυτούς που κατηγορούνται ότι σκότωσαν το παιδί σου.  Το ίδιο είχε συμβεί και με τον πρώην Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο του ΟΣΕ Σπυρίδωνα Πατέρα την πρώτη ημέρα (Εβδομάδα 1).

Ο Πατέρας δεν έχει λείψει από καμία συνεδρίαση. Είναι ο μόνος κατηγορούμενος που είναι πάντα εκεί. Αλλά τους περισσότερους άλλους δεν τους έχουμε δει ποτέ.

Έτσι, δεν μπορούσα να αντιστοιχίσω σχεδόν κανένα όνομα με κάποιο πρόσωπο, καθώς η εισαγγελέας διάβαζε το κατηγορητήριο προχθές και, παρότι έχω ψάξει στο Διαδίκτυο, δεν υπάρχουν δημόσιες φωτογραφίες για όλους.

Αλλά ακόμα και εκείνοι που είναι παρόντες παραμένουν – κατά κάποιον τρόπο – άγνωστοι. Την ημέρα που διαβαζόταν το κατηγορητήριο, στο εδώλιο κάθονταν τέσσερις:  Ο Πατέρας, ο πρώην διευθυντής του ΟΣΕ Ιωάννης Παληοθόδωρος και δύο επιβλέποντες μηχανικοί της ΕΡΓΟΣΕ: ο Παύλος Κουζής (Εβδομάδα 10) και ο Απόστολος Τσακίρης.  Φυσιογνωμίες που θα  αναγνώριζα πιθανότατα στο δρόμο, εάν τους έβλεπα (ο Πατέρας είναι πολύ ψηλός και πολύ αδύνατος, ο Παληοθόδωρος έχει έντονα καφέ σγουρά μαλλιά),  αλλά δεν ξέρω σχεδόν τίποτα για εκείνους πέρα από τη νομική περιγραφή των πράξεων που τους αποδίδονται.

«Μόνο ονόματα ακούμε», φώναξε μία μητέρα από το ακροατήριο. «Γιατι να μην είναι εδώ οι κατηγορούμενοι;»

Φυσικά, δεν πήρε απάντηση. Το δικαστήριο έχει ήδη απορρίψει το αίτημα των συγγενών να διατάξει την αυτοπρόσωπη παρουσία τους. Όμως η Πρόεδρος βρήκε την ευκαιρία να εκφράσει την ευχή να βρίσκονται οι κατηγορούμενοι μέσα στην αίθουσα από τον Σεπτέμβριο. Αν αυτό συμβεί, το δικαστήριο θα κληθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη των οικογενειών να τους έχουν απέναντί τους και στην υποχρέωση του να τους αντιμετωπίζει αθώους μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο.

Όταν μίλησε το ακροατήριο

Μετά το διάλειμμα – για να πιει νερό – η εισαγγελέας συνέχισε στον ίδιο μονότονο τόνο, με τη σχεδόν ισοπεδωτική συμβολαιογραφική ακρίβεια. Πια, όμως, όλοι είχαμε προσαρμοστεί σε αυτή την παράξενη συνθήκη. Και, όπως σε ένα γραφείο συμβολαιογράφου, μπορεί κάποιος να συγκινηθεί ξαφνικά ακούγοντας το όνομα του παππού του, μέσα σε ένα, κατά τα άλλα, αδιάφορο νομικό κείμενο, έτσι και το ξερό κατηγορητήριο άρχισε να πυροδοτεί αντιδράσεις στο ακροατήριο.

«Δυστύχημα; Δυστύχημα ήταν;» φώναξε μία μητέρα, καθώς η εισαγγελέας χρησιμοποιούσε για πολλοστή φορά τη λέξη «δυστύχημα» αντί για το «έγκλημα» που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι συγγενείς.

«Για τη φωτιά θα πείτε κάτι;» φώναξε μία άλλη μητέρα, όταν άρχισε να διαβάζεται το σημείο του κατηγορητηρίου που διαχώριζε τους 27 θανάτους από τη σύγκρουση από εκείνους που αποδίδονται στην απανθράκωση.

«Πρόστιμο πλήρωσε καμία εταιρεία;» φώναξε ένας πατέρας, καθώς το κατηγορητήριο περιέγραφε πώς η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων παρέλειψε, επί χρόνια, να επιβάλει τις προβλεπόμενες διοικητικές κυρώσεις για τις συνεχείς παραβιάσεις των κανόνων ασφαλείας.

Η εισαγγελέας δεν σταματούσε την ανάγνωση, αλλά μία δύο φορές παρενέβη η Πρόεδρος. «Καθίστε κάτω σας παρακαλώ».

Στις 12.36 ακριβώς άρχισε να διαβάζει τα ονόματα των νεκρών και των τραυματιών. Είναι η πρώτη φορά που ακούστηκαν, το ένα μετά το άλλο, στην αίθουσα αλλά – αντίθετα από τους κατηγορούμενους –  μας ήταν γνωστά. Όλες αυτές τις εβδομάδες έχουμε γνωρίσει τους γονείς τους. Τα αδέρφια τους. Έχουμε μιλήσει με κάποιους από τους τραυματίες για τον αγώνα που δίνουν. Ασυναίσθητα ήθελα να γυρίσω να τους κοιτάξω, αλλά αισθάνθηκα ότι θα ήταν παραβίαση της ιδιωτικότητας τους. Δεν επέλεξαν να είναι εδώ.

«Υπάρχει κάποιος συνήγορος υπεράσπισης που θέλει να τοποθετηθεί τώρα πάνω στο κατηγορητήριο;» ρώτησε η Πρόεδρος όταν η εισαγγελέας ξανακάθισε.

Κανείς δεν ήθελε.  Οι περισσότεροι συνήγοροι υπεράσπισης δεν ήταν καν εκεί. Είχαν ήδη φύγει δίνοντας ραντεβού για τον Σεπτέμβριο.

«Θα διακόψουμε λοιπόν για τις 7 – 9», είπε η Πρόεδρος και μέχρι τότε θα ήθελα να παρακαλέσω όλους, τους συγγενείς, τους δικηγόρους, τους δημοσιογράφους…»

Τι θα έλεγε, σκεφτόμουν όσο μιλούσε. Κάτι για ψυχραιμία, μάλλον. Ο Σεπτέμβριος δεν θα είναι εύκολος. Το συζητάμε όλοι μεταξύ μας και ήδη κάποιοι συγγενείς παλεύουν με αυτή την προοπτική.

«Θα ήθελα να παρακαλέσω», συνέχισε  η Πρόεδρος, «να μην φέρνετε καφέδες μέσα στην αίθουσα».

Αυτή ήταν η τελευταία της παρατήρηση πριν μας ευχηθεί καλό καλοκαίρι.

Για όσους θέλουν περισσότερες πληροφορίες:

Ακολουθεί ο αναλυτικός και επιβεβαιωμένος κατάλογος με τις ιδιότητες και τις κατηγορίες:

ΟΜΑΔΑ 1: Κατηγορούμενοι για το Κακούργημα (33 άτομα)

(Πράξεις: α) Επικίνδυνη παρέμβαση στη συγκοινωνία με ενδεχόμενο δόλο, β) Ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή, γ) Βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια, δ) Απλή σωματική βλάβη από αμέλεια).

Α. Προσωπικό και Στελέχη του ΟΣΕ (14 άτομα)

1. Βασίλειος Σαμαράς: Σταθμάρχης υπηρεσίας (νυχτερινή βάρδια)
2. Δημήτριος Νικολάου: Προϊστάμενος Επιθεώρησης (υπεύθυνος για τις βάρδιες)
3. Κωνσταντίνος Παυλόπουλος: Σταθμάρχης απογευματινής βάρδιας
4. Παναγιώτης Χαμηλός: Σταθμάρχης απογευματινής βάρδιας
5. Κωνσταντίνος Μουρουδέλης: Διευθυντής Διεύθυνσης Σιδηροδρομικών Συστημάτων (2019-2021)
6. Ιωάννης Παληοθόδωρος: Διευθυντής Διεύθυνσης Σιδηροδρομικών Συστημάτων (2021-2023)
7. Ιωάννης Κυριαζόπουλος: Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. του ΟΣΕ (2020-2021)
8. Πέτρος Πανόπουλος: Γενικός Διευθυντής Γενικής Διεύθυνσης Δικτύου (2022-2023)
9. Γρηγόριος Σαμπατακάκης: Γενικός Διευθυντής Γενικής Διεύθυνσης Δικτύου (2019)
10. Παναγιώτης Θεοχάρης: Διευθύνων Σύμβουλος ΟΣΕ (2018-2019)
11. Κωνσταντίνος Σπηλιόπουλος: Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος ΟΣΕ (2019-2020.
12. Ζαχαρίας Στουρνάρας: Διευθυντής Διεύθυνσης Συντήρησης Η/Μ Συστημάτων (2019-2023)
13. Σπυρίδων – Κλέαρχος Πατέρας: Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος ΟΣΕ (2021-2023). (Κατηγορείται επιπλέον για Παράβαση Καθήκοντος σχετικά με τη μετάταξη Σαμαρά)
14. Αθανάσιος Κοτταράς: Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος ΟΣΕ (2020-2021). (Κατηγορείται επιπλέον για Παράβαση Καθήκοντος)

Β. Στελέχη και Μηχανικοί της ΕΡΓΟΣΕ (16 άτομα)

(Σχετίζονται με την υλοποίηση της Σύμβασης 717/14).

15. Χρήστος Βίνης: Πρώην Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος ΕΡΓΟΣΕ 16. Αθανάσιος Βούρδας: Πρώην Διευθύνων Σύμβουλος ΕΡΓΟΣΕ
16. Χρήστος Διονέλης: Πρώην Αντιπρόεδρος / Διευθύνων Σύμβουλος ΕΡΓΟΣΕ
17. Διονύσιος Ράππος: Διευθυντής Έργων & Προϊστάμενος Διευθύνουσας Υπηρεσίας
18. Γεώργιος Κατάκος: Επιβλέπων Μηχανικός
19. Βασίλειος Παππάς: Επιβλέπων Μηχανικός.
20. Κωνσταντίνος Βενετσανάκος: Προϊστάμενος Διεύθυνσης Έργων
21. Απόστολος Τσακίρης: Επιβλέπων Μηχανικός
22. Εμμανουήλ Γεωργιλάκης: Προϊστάμενος Τμήματος Έργων
23. Νικόλαος Δένης: Επιβλέπων Μηχανικός
24. Άνθιμος Αμανατίδης: Επιβλέπων Μηχανικός
25. Παύλος Κουζής: Επιβλέπων Μηχανικός
26. Λουκία Τουμπανάκη: Επιβλέπων Μηχανικός
27. Σταμάτιος Ελευθερίου: Επιβλέπων Μηχανικός
28. Δημήτριος Τσοτσορός: Προϊστάμενος Διεύθυνσης Έργων
29. Κωνσταντίνος Χρονάκης: Βοηθός Επιβλέποντος Μηχανικός

Γ. Στελέχη ΡΑΣ και Υπουργείου (3 άτομα)

31. Ιωάννα Τσιαπαρίκου: Πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ).
32. Γεώργιος Πατσιαβός: Αναπληρωτής Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης Μεταφορών του Υπουργείου.
33. Αικατερίνη Δεμερτζή: Προϊσταμένη Διεύθυνσης Σιδηροδρομικών Μεταφορών του Υπουργείου.

ΟΜΑΔΑ 2: Κατηγορούμενοι μόνο για Πλημμελήματα

(Πράξεις: β) Ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή, γ) Βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια, δ) Απλή σωματική βλάβη από αμέλεια).

34. Maurizio Capotorto: Διευθύνων Σύμβουλος της Hellenic Train
35. Luigi Bussoletti: Τεχνικός Διευθυντής της Hellenic Train

ΟΜΑΔΑ 3: Κατηγορούμενη μόνο για Παράβαση Καθήκοντος

(Πράξη: ε) Παράβαση Καθήκοντος από κοινού).

36. Στυλιανή Κολιοπούλου: Προϊσταμένη Διεύθυνσης Οργάνωσης και Διαχείρισης Προσωπικού ΟΣΕ (για τη συμμετοχή στην επιτροπή μετάταξης του Σαμαρά)

Ποιοι κατηγορούνται για το 291:

1. 14 στελέχη και προσωπικό του ΟΣΕ, συμπεριλαμβανομένων των σταθμαρχών και των διοικητικών στελεχών (π.χ. Σαμαράς, Νικολάου, Πατέρας, Κοτταράς).
2. 16 στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ (π.χ. Βίνης, Βούρδας, Διονέλης και επιβλέποντες μηχανικοί της σύμβασης 717).
3. 3 στελέχη της ΡΑΣ και του Υπουργείου (Τσιαπαρίκου, Πατσιαβός, Δεμερτζή)

Ποιοι ΔΕΝ κατηγορούνται για το 291:

Οι Maurizio Capotorto και Luigi Bussoletti (στελέχη της Hellenic Train) παραπέμπονται μόνο για ανθρωποκτονία και σωματικές βλάβες από αμέλεια (άρθρα 302 και 314 ΠΚ) και όχι για την επικίνδυνη παρέμβαση του άρθρου 291.

Η Στυλιανή Κολιοπούλου κατηγορείται μόνο για παράβαση καθήκοντος (άρθρο 259 ΠΚ).

Πηγή: tovima.gr