Θανατηφόρο καλοκαίρι στην Ευρώπη: Τουλάχιστον 35.000 επιπλέον θάνατοι

Ασύλληπτος είναι ο αριθμός των ανθρώπων που πέθαναν κατά τη διάρκεια των τεσσάρων διαδοχικών καυσώνων που έπληξαν την Ευρώπη αυτό το καλοκαίρι.

Τουλάχιστον 35.000 περισσότεροι άνθρωποι έχασαν την ζωή τους, κάτι που αποτελεί ρεκόρ, από ό,τι θα αναμενόταν κανονικά.

Για να γίνουν κατανοητά τα παραπάνω να αναφερθεί ότι η υπερβολική θνησιμότητα μόνο σε τρεις από τις μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ – τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία – έχει ήδη ξεπεράσει τις 25.000, σύμφωνα με τα προσωρινά εθνικά στοιχεία, και οι ειδικοί λένε ότι ο αριθμός των θανάτων θα αυξηθεί σημαντικά μόλις ενοποιηθούν τα συνολικά στοιχεία του Αυγούστου.

Οι θάνατοι από τον καύσωνα στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, οι επιπλέον θάνατοι αυτό το καλοκαίρι, το διάστημα Ιουνίου – Ιουλίου υπολογίζονται σε 40.  Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει κάποιος επίσημος και ξεχωριστός απολογισμός από τις ελληνικές αρχές για ακριβή αριθμό θανάτων αποκλειστικά από τον καύσωνα στην Ελλάδα το 2026.

Υπενθυμίζεται ότι το καλοκαίρι του 2025, η επιστημονική κοινότητα υπολόγισε ότι 1.093 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τη ζέστη στην Αθήνα, εκ των οποίων οι 630 θάνατοι αποδόθηκαν άμεσα στην κλιματική αλλαγή.

Μακράν το χειρότερο καλοκαίρι σε θανάτους σε Γερμανία, Ισπανία και Γαλλία

Τα διαδοχικά κύματα καύσωνα που πλήττουν τη δυτική Ευρώπη από τον Μάιο έσπασαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας όλων των εποχών σε εκατοντάδες μετεωρολογικούς σταθμούς, και η Γαλλία κατέγραψε την πιο ζεστή μέση εθνική ημέρα που έχει καταγραφεί ποτέ.

Ρεκόρ καταγράφηκαν για τρεις συνεχόμενες ημέρες στη Γερμανία στα τέλη Ιουνίου, όταν 46 σταθμοί ξεπέρασαν τους 40°C, ενώ η Ισπανία υπέστη επίμονα υψηλά πάνω από 42°C. Οι επιστήμονες λένε ότι η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη καθιστά τέτοια ακραία φαινόμενα πιο συχνά και έντονα.

Ο αριθμός των νεκρών είναι υψηλότερος στη Γερμανία, η οποία στα τέλη της περασμένης εβδομάδας ανέφερε περίπου 14.000 θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη από τις 6 Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου. Η υπηρεσία δημόσιας υγείας του Ινστιτούτου Robert Koch (RKI) δήλωσε ότι 9.600 άνθρωποι πέθαναν μόνο την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου.

Τα συστηματικά συγκεντρωμένα στοιχεία για την υπερβολική θνησιμότητα σε ολόκληρη την ΕΕ, τα οποία είναι διαθέσιμα από το 2008, δείχνουν ότι η μόνη άλλη καλοκαιρινή εβδομάδα κατά την οποία έχει καταγραφεί υψηλότερο ποσοστό πρόσθετων θανάτων ήταν τον Ιούλιο του 2022, όταν η Covid-19 ήταν ακόμη ενεργή.

Αυτό το καλοκαίρι ήταν μακράν το χειρότερο σε θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη στη Γερμανία από τότε που άρχισαν να τηρούνται αρχεία. Το προηγούμενο υψηλό στην πιο πυκνοκατοικημένη χώρα της ΕΕ ήταν 8.900 το 2018. Οι θάνατοι που σχετίζονται με τη ζέστη κατά τη διάρκεια των κανονικών καλοκαιριών είναι συχνά κάτω από 2.000, ανέφερε το RKI.

Διαφορετική προσέγγιση

Στοιχεία από το σύστημα παρακολούθησης θνησιμότητας του ινστιτούτου υγείας Carlos III υποδηλώνουν ότι 4.947 θάνατοι στην Ισπανία μπορούν να αποδοθούν στη ζέστη μεταξύ Μαΐου και αυτής της εβδομάδας, καθιστώντας το 2026 τη χειρότερη χρονιά που έχει καταγραφεί στην Ισπανία για θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη, ξεπερνώντας τους 4.520 που καταγράφηκαν το 2022.

Διαφορετικές χώρες υπολογίζουν και παρουσιάζουν τα δεδομένα τους με διαφορετικούς τρόπους. Η Ισπανία και η Γερμανία μοντελοποιούν τους εκτιμώμενους θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη σε πραγματικό χρόνο, συγκρίνοντας τις ημερήσιες θερμοκρασίες και τα ποσοστά θνησιμότητας για να υπολογίσουν τους θανάτους που αποδίδονται στη ζέστη.

Τέτοιες εκτιμήσεις είναι απαραίτητες επειδή η θερμότητα σπάνια αναφέρεται ως άμεση αιτία θανάτου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η θερμότητα επιδεινώνει προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως αναπνευστικές ή καρδιαγγειακές παθήσεις, και τα θύματα πεθαίνουν από καρδιακή προσβολή, εγκεφαλικό επεισόδιο ή νεφρική ανεπάρκεια.

Η τελική απόδοση μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες, και πολλές χώρες δεν έχουν ακόμη δημοσιεύσει στοιχεία ούτε καν για τις αρχές Αυγούστου. Ο Καρλ Λάουτερμπαχ, πρώην υπουργός Υγείας της Γερμανίας, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι τα στοιχεία που έχουν δημοσιευτεί μέχρι στιγμής πιθανότατα θα αποδειχθούν υποεκτιμημένα.

Η Γαλλία, όπου περισσότεροι από 500 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες υψηλότερες από 40°C και σε κάποιο στάδιο το 98% της χώρας βρισκόταν σε κατάσταση συναγερμού για τη ζέστη, αναφέρει έναν αρχικό αριθμό υπερβολικών θανάτων «όλων των αιτιών» και μια οριστική απόδοση αργότερα.

Σε Ιταλία, Αγγλία και Βέλγιο

Η εθνική υπηρεσία υγείας της χώρας δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι υπερβολικοί θάνατοι από «όλες τις αιτίες» μεταξύ τελών Μαΐου και 22 Ιουλίου ανήλθαν σε 7.300. Τα στοιχεία του Αυγούστου δεν είναι ακόμη διαθέσιμα και τα αρχικά δεδομένα βασίστηκαν σε ηλεκτρονικά πιστοποιητικά θανάτου, τα οποία αντιπροσωπεύουν μόνο το 80% της συνολικής θνησιμότητας, ανέφερε.

Η Ιταλία, της οποίας το εθνικό σύστημα επιτήρησης της θερμότητας χρησιμοποιεί τοπικά δημοτικά δεδομένα, πράγμα που σημαίνει ότι συχνά υπόκειται σε σημαντικές καθυστερήσεις, μέχρι στιγμής έχει αναφέρει μόνο ελλιπείς δείκτες σε πραγματικό χρόνο και όχι έναν ενοποιημένο εθνικό αριθμό θανάτων.

Η μοντελοποίηση υποδηλώνει ότι 2.700 περισσότεροι άνθρωποι πέθαναν από το συνηθισμένο μόνο μεταξύ 22 και 28 Ιουνίου και οι επιδημιολόγοι έχουν δηλώσει ότι ο συνολικός αριθμός θανάτων που αποδίδονται στη ζέστη στη χώρα πιθανότατα θα είναι μεταξύ 5.000 και 8.000 μέχρι να καταγραφεί επίσημα.

Άλλες ευρωπαϊκές χώρες που έχουν ήδη αναφέρει υπερβολικό αριθμό θανάτων περιλαμβάνουν το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η υπηρεσία υγειονομικής ασφάλειας δήλωσε τον Ιούλιο ότι η μοντελοποίησή της υπέδειξε ότι τα κύματα καύσωνα του Μαΐου και του Ιουνίου είχαν οδηγήσει σε 2.877 θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη στην Αγγλία.

Το Βέλγιο δήλωσε ότι τα προκαταρκτικά του στοιχεία δείχνουν ότι κατέγραψε αύξηση 39% στη θνησιμότητα μεταξύ 18 και 29 Ιουνίου, που ισοδυναμεί με 1.222 επιπλέον θανάτους, και η Ολλανδία δήλωσε ότι τουλάχιστον 900 περισσότεροι άνθρωποι από το συνηθισμένο πέθαναν μεταξύ 22 Ιουνίου και 5 Ιουλίου.

Λουξεμβούργο, Ρουμανία, τη Βουλγαρία και Δανία

Μια μελέτη ταχείας μοντελοποίησης που επικαλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι 1.070 περισσότεροι άνθρωποι από το συνηθισμένο πέθαναν στην Πολωνία κατά τη διάρκεια του καύσωνα στα τέλη Ιουνίου, ενώ τα στοιχεία της ελβετικής αρχής δημόσιας υγείας υποδηλώνουν 220 επιπλέον θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη την ίδια εβδομάδα .

Τα πρώτα στοιχεία από το Λουξεμβούργο, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Δανία δείχνουν περίπου 40 επιπλέον θανάτους σε καθεμία από αυτές τις χώρες. Το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων υπολόγισε ότι περιοχές που κατοικούνται από περισσότερους από 80 εκατομμύρια Ευρωπαίους βίωσαν θερμοκρασίες άνω των 40°C αυτό το καλοκαίρι.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δήλωσε τον Μάιο ότι η θνησιμότητα που σχετίζεται με τη ζέστη στην ευρωπαϊκή περιφέρειά του είχε αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% τα τελευταία 20 χρόνια και βρισκόταν σε τροχιά σημαντικής αύξησης ως αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης και της γήρανσης του πληθυσμού.

Επιμέλεια Χρυσάνθη Ρουμελιώτου

Πηγή: in.gr